Archive for the 'Şecere' Category

Ardahan

Mayıs 8, 2007

http://www.ardahanychaskoy.com/pages/soyaF0acFD.php

Lakaplar

Mayıs 7, 2007

Aşağıdaki  Soyadı bilgiler Ali Osman PALA Tarafından gönderilmiştir.Lakaplar kısmı bizlere bilgiler geldikçe girilecektir. O yüzden bildiğiniz Lakapları soyadların karşısına yazarak bize ulaştırın. Lakap kısmının yazılmasını istemiyorsanız lütfen uyarın. Soyadlar Kütüklerden alındığı için, olduğu gibi yazılmıştır. Daha sonra bilgiler geldikçe  düzeltmeler yapılacaktır.  Son düzeltme 05.02.07 tarihinde Ramazan Kıvrak’dan gelmiştir. Kendisine çok teşekkür ederiz.www.nuhkasabasi.com
SOYADI LAKAP

AÇIKGÖZ

EDELER

AFŞAR

AKARSU

KANGICILAR

AKÇAY

KALLEŞGİL

AKKOYUN

KARTOĞLANLAR

AKTAŞ

KIZIKLI APİLLER

AKTAŞ

KAPİTALİSTLER

AKTAŞ

MÜLÜZGİL

AKYILDIZ

CİCİLİ ALİLER

AKYILDIZ

HAYTALAR

AKYILDIZ

SOMUNCULAR

ALADAĞ

HAKKILAR (MOLLALAR)

ALBAYRAK

 ÇELİK ABDULLAHGİL

ALMACIK

AŞÇIGİL

ALMACIK

CUNGUTLAR

ALMACIK

DİVİDOLAR

ALMACIK

KARAGÖZLER

ALMACIK

KERİMLER

ALTINTAŞ

APAYDIN

KINACILAR

APAYDIN

ŞAKİR ÇAVUŞLAR

APAYDIN

ABDURAMANLAR

ARI

EFE İBANGİL

ARI 

ZİLFİLER

ARIK

KIRDILAR

ARIKER

ARISOY

CAMBAZLAR

ASLAN

MACURLAR

AYÇAKAL

HACI  HASANLAR

AYÇAKAL

KOCAMUSTAFALAR

AYÇAKAL

ATAKÇILAR

AYÇAKAL

HALİL AĞAGİL

AYDIN

KATİPLER

BALIKKAYA

CANAVARCILAR

BALİ

BALİLER (HACANLILAR)

BALİ

HABİPLER

BAYATLI

KASAPLAR

BAYATLI

ÇOLAK OSMANLAR

BAYATLI

FIRINCILAR

BAYATLI

KOCA ÖKÜZLER

BAYKARA

MÜFTÜLER (KARABACAKLAR)

BAYRAK

BAYRAM

DÖKKÜNLER

BİLGİ

BERDUŞLAR

BİLGİ

NİYAZİLER

BİLGİ

KELHASANLAR

BİLGİ

HAYIRSIZLAR

CAN

İSKİLLİLER

COŞGUN

GALİPLER

COŞGUN

KIRBIYIKLAR

ÇAKAL

ASİYELER

ÇAKAL

KOCABIÇAKLAR

ÇAKMAK

DELİ ALİLER

ÇAKMAK

KIRALİLER

ÇAKMAK

TAZILAR

ÇALAR

ÇALIŞLAR

ÇAYLAK

ALİYELER (KIRK YALANLAR)

ÇEKER

IRAZLAR

ÇEKER

PAŞALAR

ÇEKER

YETİŞLER

ÇEKER

ZİBİDİLER

ÇELEBİ

YILLIK  İSMAİLLER

ÇELGEPINAR

ALİMELER

ÇELGEPINAR

KURT MEHMETLER

ÇELİK 

ZEBİLLER

ÇELİKKANAT

İMAMLAR

ÇELTİKSEN

ÇETİN 

ÇETİN ABDULASIGİL

ÇETİNKAYA

SASILAR

ÇETİNKAYA

GEMLİKLİLER

ÇETİNKAYA

KARAMOLLALAR

ÇİÇEK

ESELER

ÇİĞDEN

ÇOLAK

ÇOLAKLAR

ÇOLAK

DOKUZ TOPALLAR

ÇOLAK

ŞAVKILAR

ÇORBACI

NASIFLAR

DEMİREL

ARAPLAR

DEMİREL

AŞAĞI ARAPLAR

DEMİRKANAT

TIPIRDAMAZLAR

DEMİRKOL

EDEPSİZLER *

DENİZ AŞKARLAR

DENİZ

AŞKAROĞULLARI (ZABİTLER)

DOĞRU

SARI MISTILAR 

DOĞU

DÖNERTAŞ

KANGALCILAR

DÖNERTAŞ

GÖCENLER

DÖNERTAŞ

TAT OMARLAR

DÖNERTAŞ

CİNGEN AHMETLER

DÖNMEZ

HİMMET ÇAVUŞLAR

DUMLUYOL

DURMUŞ

DURMUŞLAR

DÜZTAŞ

KOCA MEHMETLER

ELÇİ

NEBİLER

ELÇİ

ZİHİNSİZLER

ELÇİ

EDE KIZIGİL

ERGÜN

ÖMER’İN YUSUFLAR (TAVACI YUSUFLAR)

ERKMEN

ESEN

ELEKTİRİKLER

EŞME

TOTALAR 

EŞME

ARNAVUTLAR

FİLİZ

TEMBELLER

GAYGISIZ

CIBILLAR

GÖNÜL

YUNUSLAR

GÜLYURT

AMATLAR

GÜNGÖRMEZ

GARCILAR

GÜRIŞIK

GÜVEN

BARİLER

HASÇELİK

TÖRTÜLLÜLER

ILICA

BEKİRLER

IŞIK

NURİLER

İNANBERİ

HOCALAR

İNANBERİ

ABDİLLER

KARACAOĞLAN

DELİ HACILAR

KARADİREK

HÜSEYİN AVNİLER

KARADİREK

DELİ AYANLAR

KARAKÖSE

HACI ÇOBANLAR

KARAKÖY

OSMANCIKLAR

KARAPINAR

BAYATLAR  

KARAPINAR

VALELER

KARAPINAR

BERBER AHMETLER

KARŞIYAKA

KOCA MEHMETLER  

KARŞIYAKA

SAMİLER

KARŞIYAKA

TORUNLAR

KAYA

ÇAVUŞLAR

KAZANKAYA

FADİMECİKLER

KEKİÇ

DELİ MEHMETLER

KEKİÇ

KEKEÇLER 

KEKİÇ

YANEFEGİL

KEKİÇ

DEMEMETLER

KENKAYA

BAŞÇAVUŞLAR

KESKİN

EMİNLER

KIRELLİ

CIZILAR

KIVRAK

KUYUCULAR

KIVRAK

SAĞIRLAR

KIZIKLI

GEDE EMİNLER

KIZIKLI

KAYIŞ BACAKLAR

KIZIKLI

KEMANLAR (MANIT ALİLER)

KIZIKLI

KÖSELER

KIZILIRMAK

CELALLER

KIZILIRMAK

DEBRELİLER

KIZILKAYA

BEYLER

KIZILKAYA

KUŞCULAR

KOÇ

SARIİBANLAR

KOÇ

HACI OMARLAR (KELLER)

KORKMAZ

RECEPLER

KORKMAZ

SOLAK MEHMETLER

KOYMAZ

KOYUN

KARAHASANLAR

KOYUN

PEPE HÜSEYİNLER

KÖKSAL

FEYZULLAHLAR

KUMALAR

CINGILLAR

KUMRU

TOPAL OSMANLAR (HATÇALAR)

KUREŞ

KUTLUANA

KUTLUATA

AHMETBEYLER

MELEK

MENEKŞE

IRAZ HALALAR

MENEKŞE

KOŞKOŞLAR

MERT

TAMAHKERLER

NARİN

OMARLAR

OKUMUŞ

ARAPLAR

OKUMUŞ

GIPIKLAR

OKUMUŞ

IBILİLER

OKUMUŞ

KOCA ALİLER

OKUMUŞ

NANELİLER

OKUMUŞ

KARA AHMETLER

OMUR

DIGILİLER

ONUR

KAMİLELER

ORAK

DELİ ALİLER

ORAK

HAŞARILAR

ORUÇ

KULALAR

ÖNER

DUGULLER

ÖNER

TOPAL NASIFLAR

ÖZDEMİR

ÇİLLER

ÖZDEMİR

TAVUKÇULAR

ÖZDEMİR

KIPTİ YUSUFLAR

ÖZDİLEK

ASIMLAR

ÖZDİLEK

KÜÇÜK BEYLER

ÖZDİLEK

ELİFLER

ÖZEL

VELİLER

ÖZEL

KERİMÇAVUŞLAR

ÖZEL

ŞABETTİNLER

ÖZKAN

KART KADİRLER

ÖZKARA

BEBEKLER

ÖZKARA

KARA MAHMUTLAR

ÖZOĞUL

MUSTANLAR

PALA

PALALAR

RİSAYOL

SAĞDIÇ

İSMİHANLAR

SAĞDIÇ

ARAP HASANLAR

SARI 

ARAP KIZILAR

SARI

KÖR HÜSEYİNLER

SARIBUĞA

EDE OĞLUGİL

SAYGILI

FENNİ AHMETLER

SAYGILI

ÇETELER

SAYGILI

NİYAZİLER

SAYGILI

BURNULULAR

SAYGILI

NAŞAL HASANLAR

SEFERLİOĞLU

SEFERLİOĞULLARI

SEVEN

TAKAVİTLER

SEVGİ

ARAP HASANLAR

SEVİLMİŞ

ÇITAKLAR

SEYMAN

ALİ EFELER

SEYMAN

KARA EMİNELER

SİVRİ

SOĞUKKUYU

GAZELLER

SOĞUKPINAR

ÇAVUŞMEMEDİGİL

SOĞUKPINAR

HOPPANMEMEDGİL

SOLMAZ

ÇOLAK MISTILAR

SÖNMEZ

 KARA OSMANGİL

SÜNER

SARI HÜSEYİNLER (HELİBANLAR)

SÜREK

KADİR ÇAVUŞGİL

ŞENAY

UZUNLAR (IBIZILAR)

ŞENAY

UZUNLAR

ŞENKAL

BISTILLİLER (GÖBELLER)

ŞENKAL

KOMPÜLCÜLER

ŞENOL

ARAP ALİLER

ŞENOL

DAVULCULAR

ŞENOL

ÖFLÜLER

ŞİMŞEK

ŞEYTANCILAR

TAŞ

ARIKLAR

TEK

TEK KADİRLER

TEK

ÇİL OĞLANGİL

TINASTEPE

 NAZİKOĞLUGİL

TİRYAKİOĞLU

TOPRAK

EMEKSİZLER

TOPRAK

KATİLLER

TOPSAKAL

KARALAR

TOPSAKAL

CINGILLAR

TUNCER

KAFALAR

TURGUT

DELİ HACILAR

TURGUT

ESEGİL

UYSAL

İBİLAKLAR

UYSAL

KUYU DİBİNLİLER  

UYSAL

KORELİLER

UYSAL

BILLİLER

ÜÇOK

KOKKUNLAR

VAROL

HANIM ALİLER 

VAROL

ÇIKIKLAR

VURAL

ZOPA HALİLLER

YABANOVA

YANIKLAR

YAKA

HAMIRAŞILAR

YAKA

MAHMUTLAR

YAKA

GIVILİLER

YANAR

ZABİTLER

YAVUZ

İREPLER

YILDIRIM

DERVİŞLER (PATİLER)

YILDIZ

TÜLÜLER

YILMAZ

EŞELER (İBRİKÇİLER)

YOLDAŞ

SEFERLER  

YOLDAŞ

KÖRİBANLAR

YORULMAZ

PEPE’NİN MUSTANGİL

YORULMAZ

KENEF ALİLER

YÖRÜK

ÇEKİÇLER

YÖRÜK

KÖSTÜKLER

YÖRÜK

YAĞCILILAR

YUMRUKAYA

MUSALAR

* Ali Seyman’nın söylediği biçimiyle

www.nuhkasabasi.com

 

Şecere araştırması

Mayıs 6, 2007

K I R  H Ü S E Y İ N O Ğ U L L A R I

Derleme    Abdullah KIRAN  
     Necmi KIRAN  
     25-29 Temmuz 1999  
Metin :

Necmi KIRAN

 
     20 Ocak 2004  
Yazıya Alan : Adnan KIRAN  
  : Aralık 2003  
       

KIR HÜSEYİN KİMDİR ?

 

* Derleme Tarihçe,

 

* Menkıbe,

 

* Köşe Öncesi Kır Hüseyin Araştırması.

 
   

           Kır Hüseyin, bugünün Ordu ili, Mesudiye ilçesi, Topçam beldesinin Köşe Mahallesinden olan tüm Kıran’ların, bilinen en büyük  atasıdır. Köşe’ye nereden, nasıl ve hangi tarihte geldiği bilinmemektedir.

           Bazı rivayetlere göre Trabzon’dan çıkıp, Mesudiye’nin Yeveli Köyü’ne, oradan da  Köşe’ye geldiği,  yaşayan aile büyüklerince doğrulanarak anlatılır. Hatta (bu mevki ye yani eski adıyla Gebeme şimdiki adıyla) Topçam’a geldiğinde, köyün ileri gelenlerine buraya yerleşmek istediğini söyler. Kendisine, buralarda uygun yerleşim alanı bulunmadığını, ancak bu günkü Köşe Mahallesi toprakları (Topçam’a 6,5 km) işaret edilerek: “Şu köşeye yerleşmek isterseniz yerleşebilirsiniz” denmiştir.

Kır Hüseyin, bu teklifi değerlendirir. İşaret edilen bu mevkii beğenir ve burasını yurt edinir. O gün bu gün bu mevkiin adı, Köşe olarak bilinir ve söylenir. Başkada bir isme, ne resmi kayıtlarda ne de köy halkının bilgisinde rastlanılmıştır.

Kır Hüseyin’in geldiği bu mevkii, bu günkü eski mezar ve mezar taşları incelendiğinde, hiçbir metine rastlanılmamaktadır. Ancak sahipsiz mezarların çokluğu ve dev mezar taşlarına rastlanması, bu mevkiin bir mezra yada köy olduğu ihtimalini ortaya koymaktadır. Hatta mezarların konumlarının islamî usulde kıbleye dönük olması da, buranın bir müslüman mahal olduğunu kuvvetle düşündürmektedir. Bu günkü mahalle sakinleri de bu mezarların kimlere ait olduğunu bilmemektedir. Mahallenin üst tarafında, Cilban olarak bilinen yerde, bir yatırın bulunduğuna inanılması da bu fikre ayrı bir destektir.

Geçmişte Köy statüsünde, günümüzde ise Topçam Beldesi’nin mahallesi olan Köşe’nin; kurucu ilk ailesinin, Kır Hüseyin ailesi olduğunu; mahallenin diğer aileleri de teyit etmektedir. Daha sonra İmamoğulları buraya yerleşmiştir. Akabinde de diğer aileler.

             Kır Hüseyin’in Köşe’ye yerleşimi döneminde, kendisi için yaygın olarak bilinen bir menkıbe anlatılır. Menkıbe şöyledir :   

Mâneviyatı yüksek  olan Kır Hüseyin, Köşe’ye yeni gelmiştir. Buraya yerleşmeye karar vermiştir. Eve ihtiyacı vardır. Bugün mahallenin orta yerinde bulunan, ( şimdiki camiin önünde) Kıranların üç katlı evlerinin yanında hala temeli bulunan yere,  bir ev inşaa etmek ister.   Bölge orman alanıdır. Dolayısıyla yapacağı evin malzemesini de ormandan temin edecektir. Cilban Sırtı’nın arka bölgesindeki ormanlık alanlarda, ev için kereste ve mertekler hazırlar. Akşam olur ve Köşe’ye döner. Sabah olunca, ormanda hazırladığı mertekleri yeni ev yerinin önünde görür. Hiç şaşırmaz. Ancak hanımı, şaşkınlığını gizleyemez. Bu durumu Kır Hüseyin’e sorar. Kır Hüseyin: “ Orasını sorma! Ne yapacaksın? Mertekler buraya kadar gelmiş ya,  sen ona bak.” diyerek, hanımına geçiştirme bir cevap verir. Hanımı, bu cevapla ikna olmaz ve bunu da kocasına belli etmez. Bu durum, ertesi gün yine gerçekleşir. Hanımı sorusuna,  Kır Hüseyin’den, yine öncekine benzer geçiştirme bir cevap alır. Yine cevaptan tatmin olmaz. Bu gelişme bir müddet devam daha devam etmeye başlayınca, Kır Hüseyin’in hanımı,  kadınlık merakıyla ve Kır Hüseyin’inin bir şeyler gizlediğini düşünmesiyle, meraktan çatlayacak duruma gelir. Dayanamaz. Mutlaka bu durumu anlaması ve çözmesi gerektiğine inanır.

 Bir gece, kocasının uyumasından sonra, gerekirse sabaha kadar bekleyip, meseleyi anlamayı kafasına koyar. Bu kadar meraklanmakta da pek haksız sayılmaz. Çünkü mertekleri çekecek öküzleri olmadığına göre, bu nasıl olurdu? Kır Hüseyin’in hanımı, bu düşüncesini gerçekleştirmek ve merakına cevap bulmak için bir gece yatar ama, yalandan uyuma rolü yapar. Kocası derin uykuya dalınca, kalkar. Yeni ev inşaatının yanında korunaklı bir yere gizlenir ve beklemeye koyulur. Sabaha yakın bir zamanda, Cilban tarafından sesler gelmeye başlar. Merakı iyice artar. Sese iyice kulak verir. Bir yandan da gizlendiği yere iyice siner ve sesin geldiği yönü bir kenardan gizlice gözler. Sesler artmaya başlar. Sürtünme ve hışırtı sesleri içerisinde, korkuyla karışık heyecan, doruklara çıkmış, kalbi küt küt atmaya başlamıştı. Gecenin ay karanlığı, şafağa yaklaşmış, şafak sökmeden başka bir aydınlık yansıması, şimşek gibi ara ara çakar olmuştu. Merak hat safhadayken, çözülmenin eşiğine gelmişti. A ! Birde ne görünsün! İki öküz bir boyundurukta koşulmuş, aralarına uzunlamasına mertekler bağlanmış, yavaş yavaş geliyor. Hem de kimse olmadan. Kır Hüseyin’in hanımının şaşkınlığı büsbütün artmıştı. Ağzı kurumuş, kalbini zaptedemez olmuştu. Boyunduruğa koşulanlar yaklaşınca, öküzler olmadığını anladı. Bunlar öküz değil geyikti. Hem de boyundurukları ay ışığında parıl parıl parlıyordu. Bu da şaşkınlığın cabası oldu ve kendini, şaşkınlığın verdiği kontrolsuz davranışla, geyiklerin göreceği şekilde ortaya attı. Orman yankılı sesler, birden kendini ortadan çekti. Durgunluk ve şaşkınlık sırası, şimdi geyiklerde idi. Meraklı taraflar karşı karşıyaydılar. İki tarafta da panik donukluğu olmuştu. Sessizliğin kapısını, yalnızca, seher yeli ve ağaç yaprakları hafifçe dövüyordu. Tılsım bozulmuş, sır çözülmüş ve geyikler bir korku paniği ile kaçmaya koyulmuştu. Biri bir tarafa diğeri diğer tarafa zorlaya zorlaya, parıl parıl parlayan güzelim boyunduruğu ikiye ayırmışlardı. Artık geyiklere, at gibi dolu dizgin kaçmak düşmüştü.

Geyikler ortadan yok olmuş, mertekler olduğu gibi kalmış ve Kır Hüseyin’in hanımının dizlerinin bağı çözülüp, yere yığılmıştı. Bir müddet sonra Kır Hüseyin’in hanımı, bu olaylardan ayıkır, kendine gelir ve kocası uyanmadan yatağına döner.

Dindar olan Kır Hüseyin, yayla yolu üzerindeki yatır bulunduğu söylenen Cilban Sırtında, her gün sabah  namazlarını eda edip öyle Köşe’ye dönermiş.

Yine Kır Hüseyin, bu sabahta kalkıp abdestini alır ve namaz için Cilban Sırtı’na doğru yola koyulur. Yolda,  merteklerin eve biraz uzak kaldığını görür ve yoluna devam eder. Namazını kılar ve eve döner. Hanımı hiçbir şey belli etmez. O gün, Kır Hüseyin’in de bir şeyden haberi olmadığı için her günkü gibi geçer.

Ertesi gün Kır Hüseyin, sabah kalktığında yeni gelecek mertekleri göremez. Ama hanımına da hiçbir şey söylemez. Bir sonraki gün de böyle geçer. Bir daha böyle olunca Kır Hüseyin durumdan şüphe duyar. Hanımına: “Hanım! Bizim mertekler gelecekti, artık gelmez oldu. Mertekleri, ağaçları çekecek öküzümüzde yok! Ne yapacağız?” der. Hanımı durumu bozuntuya vermez. Bir şey  bilmiyormuş gibi davranır. Mertekler yine gelmeyince,  Kır Hüseyin’in hanımı, artık dayanamaz ve olanları bir bir kocasına anlatır. Kır Hüseyin iyice sinirlenmiştir ve hanımına: “Hay gözlerin kör olsun! Bunuda mı yapacaktın. Ben sana boşuna mı cevap vermiyordum?” der.

Kır Hüseyin’in hanımının gözleri, Kır Hüseyin’in bedduası üzerine o anda kör olur. Ancak, ev yine de tamamlanır. Bu gün hâlâ o merteklerin kullanıldığı evin temeli durmaktadır. Hatta aile büyükleri, o merteklerden kalanlar olduğunu söylemektedir.

 Bugün Kır Hüseyin’in, kuşak zinciri, yedinci toruna ulaşmıştır. Ondan türeyen ailelerin  bir kısmı, hâlâ Köşe’dedir. Diğerleri ise bilindiği kadarıyla (Ordu dışında), Ankara, İstanbul, Zonguldak ve Adapazarı (Karasu)’da yerleşik düzene geçmişlerdir. Adapazarı – Karasu’daki ailelerin dışında ki ailelerin, Köşe ile irtibatları ve gidiş-gelişleri devam etmektedir.

Kır Hüseyin’in seceresi üzerine yapılan lokal şifahî ve yazılı araştırmaların yanında, ayrıca, Kır Hüseyin’in nereden  Köşe’ye geldiğine dair, bir alan araştırmasıyla derleme çalışması da yapılmıştır. Bu çalışmayı bir gezi programıyla, babam (Mehmet oğlu, 1938 doğumlu Abdullah)  ile şahsım (1967 doğumlu, Abdullah oğlu Necmi Kıran) yapmıştır. Gelişmeler şöyle olmuştur :

Babam Abdullah Kıran, seceresine meraklı biridir. 1998 yılı sonlarında (Ordu/Mesudiye) Topçam Hidrotermik Santralı ve Barajı’nın yer etütleri tamamlanmış ve temel atma aşamasında olup çalışmalar başlamıştı. Tam bu zamanda, baraj inşaatında, (Trabzon) TonyaKalınçam Köyü’nden, yeni askerliğini yapmış, Ali Yazıcı adında bir gençle, tesadüfen tanışır. Gence gösterdiği misafirperverlik ve ilgi sohbeti esnasında, gencin memleketini öğrenir. Kır Hüseyin’in Trabzon tarafından buraya geldiği rivayeti, konuya meraklı babam Abdullah Kıran’ı, tanıştığı gence, memleketinde Kıran’ soyadının ya da Kır Hüseyin sülalesinin olup olmadığı sorusunu yöneltmiştir. -Gerçi babam, kendi daha önce Trabzon’da üç buçuk yıllık memuriyeti döneminde Beşikdüzü’nde Kıranların  olduğunu öğrenmiş. Ancak araştırma yapamamış.- Tonya Kalınçam’lı Ali Yazıcı, karşı köylerinde Kıranların olduğunu söyler. Babam Abdullah Kıran, bu bilgiden heyecan duyar ve gerekli bilgileri not alır. Bu bilgiyi benimle paylaşır. Beraberce, Temmuz (1999) ayında gidilmek üzere, Trabzon bölgesine araştıma gezisi planladık.

1999’un Temmuz ayı başında, yıllık iznimi kullanmak üzere, Köşe’ye ailemle birlikte geldik. Biraz dinlendikten sonra 25 Temmuz 1999 tarihinde Ordu’dan özel otomobilimle; babam Abdullah, annem Şeker, eşim Lâle, büyük kızım Dilrüba (1992), küçük kızım İzanrüba (1995) ve ben, Ordu’dan Trabzon-Tonya’ya doğru yola koyulduk.

– 3 –

             Aynı gün Tonya’ya ve oradan da Kalınçam’a devam ettik. Kalınçam’a sapmadan önce yol üzerindeki büyük bir köy olan Çayıriçi’nin Köy camii önünde biraz konakladık. Durduğumuz yer, köy meydanı olduğu için köy kahvehanesi de buradaydı. Hem çay içip dinlenelim, hem de biraz sorup soruşturalım istedik. Kahvehane sahibi ve sonradan gelenlerin, kamera görüntülerini kaydederken; bir yandan sorular sorduk, bir yandan da çaylarımızı yudumladık. Bu duraklama ve aldığımız bilgiler bizi, Kalınçam’a gitmekten alıkoydu. Buradan şunları öğrendik:

Babamın tanıdığı genç, Ali Yazıcı, Kalınçam’da yokmuş. Akçaabat’ta ve Şalpazarı Işıkkıran köyün’de Kıranlar varmış. Yolumuzun devamında 15 km ilerde, Gümüşhane- Özkürtün sınırındaki Erikbeli’ sırtında (boğazında); Erikbeli Yuvam Oteli’nin sahibi Rıza Güner, Kır Hüseyin oğulları’ndanmış.

Ali Yazıcı’ya ulaşamayınca ve kastetdiği kişilerden biri de Çayıriçi’li Rıza Güner olunca, bizde bu bilgilerle,  Rıza Güner’in Erikbel’deki mekânına gitmek göründü. Köy sakinleri ile vedâlaşıp yola devam ettik. Erikbel’e yayla dumanları ve yayla soğuğu içerisinde ulaştık. Rıza Güner’i bulduk. Sağ olsun bizi iyi karşıladı. Rıza Güner’in, bir de lokantası vardı. Lokantada hem yemek yedik, hem de sorularımızı sorduk. Karnımız yemekle doydu ancak,  aldığımız cevapla, aklımız doymadı. Çünkü, Kır Hüseyin, bizim tanıdığımız yaklaşık altmış altmışbeş yaşlarındaki Rıza Güner’in babası! imiş. Dedemiz Kır Hüseyin’le, buradaki Kır Hüseyin, aynı zaman dilimini bile paylaşamamışlar. Tek ortak paydaları, her ikisininde Hakk’ın rahmetine kavuşmuş olmalarıdır.  Heyecanımızın doruğu ile Tonya’nın Erikbeli doruğu, buranın soğuğunda maalesef dondu.  Bir hayal kırıklığı ve gezip gördüklerimiz; bunların yanında yorulup,  üşüyüşümüz kârımız oldu. Bir, birbuçuk saat, otelin sobasız odasında, battaniyelere sarılıp biraz uyumak ve dinlenmek, bize gerisin geri dönme gücünü verdi. Ve akşam karanlığında, Beşikdüzü’ne, gecelemek için geri döndük.

Ertesi gün (26 Temmuz 1999), sabah erkenden kalktık. Deniz kenarında bir kahvaltıdan sonra, Beşikdüzü’nün merkezine geldik. Sıra, daha önce burada olduklarını duyduğumuz Kıranları tanımaya gelmişti. Kısa bir soruşturmadan sonra, gıda toptancısı Alaattin Kıran’a ulaştık. Alaattin Kıran’a, babamla beraber gittik.  Kendimizi tanıttık. Bizleri, sağ olsun anlayışla ve iyilikle karşıladı. Meramımızı ilettikten sonra. Yazıhanesinde, karşılıklı yarı sohbetle karışık bazı sorularımıza da cevaplar almaya başladık. Bir yandan da kamera kayıtları alıyordum. Sohbet, ilerledikçe Alaattin Kıran’ın bazı yakınları da buraya tesadüfen gelip, sohbetimize ve sorularımıza muhatap oldular. Bunlar kardeş çocukları, amcaoğulları ve enişteleri idi. Sonuç olarak, Alaattin Kıran’dan ve oradaki akrabalarından öğrendiklerimiz şunlar oldu:

Fatih Sultan Mehmet (II. Mehmet), Rum Pontus Devleti’ni yıktığı zamanlarda; Anadolu’dan, Trabzon ve havalisine, akıncı aile ve oymak  göçlerini harekete geçirir. Bu dönemde (yaklaşık 1460’lı yıllarda) yedi kardeş, Gümüşhane-Torul’un Şibe* Köyü’nden çıkarak buralara gelir. Üç kardeş,* Beşikdüzü’nün eski adıyla  İstil yeni adıyla Sayvancık’a gelir ve üç tepeye üç kardeş ayrı ayrı yerleşir. Diğer kardeşler de Rize yakınlarına, Giresun yakınlarına, Ordu’ya ve Samsun’a kadar dağılmışlar. Sayvancık’ın altmış altmışbeş hanesinin yarısından çoğu, Kıran soyadlı imiş. Sülale adları esasen, Kuranoğulları’ymış. Soyadı kanunu çıkana kadar bu isimle anılmışlar. Kendilerine Kuranoğulları denmesini, ilk dedelerinin İstil (Sayvancık) köyünü kurmuş olmalarına ve ecdatlarının dindar olup, çok Kur’an okumalarına bağlamaktalar. Giresun’daki ailelerle ilişkileri geçmişe dayanmaktaymış. Soyadı kanunu çıktığında, Giresun’da Savcılık yapan bir aile büyükleri; Beşikdüzü’ndekilere, Kur’anıkerim’e söyleniş-yazılış benzeşmesinden ve olası saygısızlıklara karşı, Kuran yerine Kıran olmasını önerir.(Eski yazıya/osmanlıcaya göre) Kuran ile Kıran arasında yazılışta bir esre – ötre farkı olacağını aynı zamanda köklerinin kopmasını istemediğini söyler. Bu öneri kabul görür ve soy adlarını Kıran olarak kabul ederler.

Yeğenleri İrfan Kıran, Soyadları ile ilgili bir başka rivayetinde olduğunu ekledi. O da şöyleymiş :

Buraya gelen ilk dedeleri, bugünkü Sayvancık topraklarında ikâmet eden, İstil adındaki Rum ağasını öldürürler ve varlığına el koyup, burayı yurt edinirler. Rum Ağasını öldürdükleri içinde kendileri “Kul Kıran” adı ile anılırlar. İrfan Kıran, bu isme, bazı bölge haritalarında Sayvancık adı yanında, Kul Kıran yazıldığını belirtmekte.

Eynesil, Şalpazarı, Ordu,Ünye(Ordu), Rize, Erzincan, İstanbul, Adapazarı, Avustralya’da Kıranlar varmış.

Bu bilgileri detaylı olarak bilen, Trabzon’a yerleşmiş Hasan Amcaları olduğunu öğrendik. Hasan Amcanın Bevliye doktoru Temel adındaki oğluda bu konuları bilebilirmiş. Adreslerini almayı ihmal etmedik.

Bu mülakatımızda, bazı  gözlem ve dikkati çeken hususlar da şunlar oldu:

Ailede geçen bazı isimler. (Yakub, Abdullah, Mustafa, Mehmet, İlyas, Alaattin,Şevki, İrfan, Temel, Hasan …)

Ailenin geçmişten gelen manevi duyarlılığı. (Sayvancık’a ilk gelen dedelerinin sürekli Kur’an okurmuş; rahmetli İlyas amcaları, ücretsiz imamlık yapmış)

Hayırseverlik. (Rahmetli dedeleri Hacı Temel; Cami, yol, çeşmeler, ..  yaptırmış).

Konuşmaları. ( Lazcadan ve Rumcadan etkilenmemiş, ailece duru bir Türkçe kullanıyorlar. Bunu Kendileri de ifade ettiler.)

Tüm bu bilgilere ve misafirperverliklerine teşekkür  edip,vedalaştık. Sonra da Trabzon’a hareket ettik.

Trabzon’a geldik. Babam Abdullah KIRAN, burada 1970’li yılların son üç yılında memuriyetlik yapmıştı. Orta ikiye kadar burada okumuştum. Ailemizde Trabzon’un,  ayrı bir etkisi vardı. Gelir gelmez biraz gezdik. Durduğumuz mahalleyi, evimizi ziyaret ettik. Okulumu ve Atatürk Köşkü’nü  de atlamadık. Akşam üzeri de Dr. Temel Kıran’ı ziyaret ettik. Dr. Temel Kıran, akraba olabileceğimize pek ihtimal vermedi. Haklı bir yaklaşımla, bazı genetik testlerin yapılması gerektiğini söyledi.  Teşekkür edip, vedalaştık.

Akşam resmî misafirhanelerde yer bulamadık ve bir otele yerleştik.

 Ertesi gün (27 Temmuz 1999) Hasan Kıran’ı evinde değil de Fatih’te bulduk. Bizi sıcak karşıladı. Tanıdık bir pastane önünde mülakat fırsatı bulduk. Ağarmış şaç-sakallı, altmışbeş  yaş civarlarında güleryüzlü bir adamdı. Ona da soracaklarımızı sorduk ve cevaplarımızı aldık.

Sülale bilgisi konusunda  daha iyiydi. Alaattin Kıran’ın bilgilerinin çoğunu doğruladı ve yukarıda belirttiğimiz bazı bilgilerde onun katkılarını da koymuştuk. (Esre-ötre konusu, Torul’un Şibe Köyünün adı, Torul’dan gelen dedenin sürekli Kuran okuması gibi.) Ayrıca Hasan Kıran, yukarıda adı geçen akraba savcıyı, Maçka Savcısı olarak andı. Tirebolu ve Giresun merkez Sarvan Köyünde de Kıranların olduğunu söyledi.

Kaynak kişi olarak son görüştüğümüz kişi, Hasan Kıran oldu. Daha yeni bilgi alabileceğimiz kişi olmadığından, bundan sonrasını gezi ile geçirdik. 

Ertesi gün Sümela Manastırı’nı ve Maçka’yı gezdik. Uzungöl’e akşam vardık ve konakladık. 29 Temmuz 1999 günü de Uzungöl’ün muhteşem manzaralarına ailece tanık olduk. Dönüşte bir aile dostumuzun Çaykara’daki akrabalarını ve oradanda Of’a geçip, o aile dostumuzun kaynının tâziyesine gittik. Akşam üzeride Ordu’ya hareket ettik.

 

SONUÇ        :

Kır Hüseyin’in, Trabzon Beşikdüzü’ndeki KURANOĞULLARI’nın ilk yedi kardeşten biri olduğuna şüphe ile yaklaşmakta fayda vardır. Gönül ister ki onlarla bir geçmiş birliğinde buluşalım. Ancak anlatılan Fatih Dönemindeki (M.1460) yedi kardeşten bu zamana, yaklaşık 540 yıl olmuş. Dedemiz Kır Hüseyin’in bügün için kuşak zinciri, 7. toruna ulaşmış .

Kır Hüseyin’in Köşe’ye geliş yaşını tahminen 30 varsayalım. 

Bu gün yaşayan 5. kuşak (Sarı) Ahmet Kıran 70 yaşındadır.

İlk çocuklar için ortalama 20 yaş çocuk sahibi olma yaş farkından yola çıkalım.

Kır Hüseyin ile 5. kuşak Ahmet Kıran’ın yaşını toplayalım. 70+30= 100.

4 kuşağın çocuk sahibi olma toplamı 4.20= 80.

Kır Hüseyin’in köşeye geldiğinde 10 yaşında çocuğu olsun. 100+80+10= 190

10’da, yanılma payı olursa, toplam 200 yıl. Bu hesaba göre Kır Hüseyin, yaşasaydı 200 yaşında olacaktı. Başka bir deyişle Kır Hüseyin, tahminen 1800 doğumlu. Bu hesab doğru ise, Kuranoğullarının ilk yedi kardeş dedeleri ile, Kır Hüseyin çağdaş olamıyor.   540-200= 340 yıllık bir fark oluyor.

KuranoğularınınKıran soyadı, bizimki gibi Kır kökünden gelerek Kıran olmamış. Ancak Kır Hüseyin’in ya da onun atalarının, Trabzon tarafından gelmiş olması ayrıca düşünülmeyi gerektirir. Yedi kardeşten biri Ordu tarafına gelmesi, Kul Kıran adı kullanılmış olması, “Kır Hüseyin’in dedelerinin Ordu’ya gelenler olabilir mi?” sorusunu akla getiriyor.

İsim benzerlikleri normal karşılanabilir. İki ailenin islami ve Türk kültüründen olması bazı tesadüfleri doğurabilir.

Menkıbeye gelince. Buna benzer koşulmuş geyik motifli menkıbeler Ordu’nun bazı yerlerinde de  anlatılmış. Buradaki olayın biraz daha farklı olması ilginçtir. Hala merteklerin duruyor olması, belki de bu olayın gerçekliğine şahitlik ediyordur. Kim bilir…

Belgeye dayalı yapılacak çalışmalar ve araştırmalar, tüm KIRAN’ların önünde aşılacak kıranlar gibi durmakta …

Eksik ve kusurlar olması mümkündür. Bunun için bizi bağışlayın. Bildiklerinizi paylaşalım. Daha doğruya ulaşalım.

Sevgi ve Saygılarımla…

  Necmi KIRAN  
  20.01.2003  
  Şanlıurfa